Lễ hội Khô Già Già của người Hà Nhì ở Y Tý

Khô Già Già là lễ hội truyền thống của người Hà Nhì, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015. Năm 2026, lễ hội diễn ra tại xã Y Tý, tỉnh Lào Cai, từ ngày 17 đến 19/7.

Ông Lồ A Sính, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Y Tý, cho biết lễ hội được tổ chức để tạ ơn thần linh, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

"Lễ hội Khô Già Già là lễ hội truyền thống có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của đồng bào Hà Nhì." – Ông Lồ A Sính

Chuẩn bị và phần lễ

Tại thôn Choản Thèn, ngay từ trước ngày khai hội 17/7, các gia đình đã dựng lán thờ, dọn khu vực hành lễ và lợp lại mái lán chung bằng cỏ tranh. Sáng 18/7, nghi lễ cúng tế truyền thống được cử hành, dâng lễ vật lên thần linh cầu mưa thuận, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no.

Chiều cùng ngày, xã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa: thi nhảy sào, đi cà kheo; trình diễn đan mẹt, cắt may và thêu trang phục Hà Nhì, giã bánh dày; triển lãm ảnh. Buổi tối, chương trình giao lưu văn nghệ diễn ra tại quảng trường chợ trung tâm.

Ngày hội chính 19/7, từ sáng sớm các gia đình mang mâm lễ đến nơi hành lễ. Các già làng công bố những quy ước của cộng đồng về bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn nước, sản xuất, giữ gìn trật tự và bảo tồn văn hóa. Tiếp đó là các trò chơi dân gian như đánh đu, quay vòng, các tiết mục văn nghệ, ẩm thực truyền thống và giao lưu giữa người dân với du khách.

Sức hút với du khách

Theo ban tổ chức, năm nay có hơn 2.000 lượt khách trong và ngoài nước đến với lễ hội, nhiều hơn một vài năm trước, khi đường sá bị hư hỏng khiến lượng khách giảm. Xã Y Tý thành lập bảy đoàn công tác đến thăm, tặng quà tại bảy điểm tổ chức lễ hội của các thôn. Lực lượng công an, dân quân và các cơ quan địa phương ký cam kết với hộ dân, cơ sở bán đồ ăn và homestay để bảo đảm chỗ nghỉ, nước uống và an toàn thực phẩm.

Lần đầu dự lễ hội, du khách người Đức Leopold Alexander Modrakowski cho biết ông ấn tượng với các nghi lễ và sẽ giới thiệu Y Tý với bạn bè quốc tế. Du khách Phan Đăng Bảo đến từ Hà Nội thì nhận xét lễ hội vẫn giữ được phong tục nguyên bản, ít bị can thiệp.

Gắn di sản với du lịch cộng đồng

Theo ông Phu Che Thó, cán bộ văn hóa thôn Choản Thèn, lễ hội góp phần gìn giữ di sản phi vật thể của người Hà Nhì và phát triển du lịch cộng đồng. Ông Hoàng Kiều, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Y Tý, cho biết địa phương đang xây dựng lễ hội thành sản phẩm du lịch văn hóa, để du khách mang về những trải nghiệm đáng nhớ.

Đường từ Mường Hum lên Y Tý đã được cải thiện, rút ngắn hành trình còn gần ba giờ, song các tuyến Trịnh Tường và đường tuần tra biên giới vẫn cần được sửa chữa, nâng cấp. Sau Khô Già Già, Y Tý tiếp tục chuẩn bị chuỗi sự kiện "Mùa thu Y Tý 2026" từ cuối tháng 8 đến hết tháng 9/2026.