Người Mông

Người Mông trải qua quá trình thiên di hàng nghìn năm kể từ khi rời vùng Tam Miêu (Trung Quốc), và bắt đầu vào Đông Nam Á từ cuối thế kỷ XVII - đầu thế kỷ XVIII. Họ cư trú chủ yếu ở vùng cao các tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ, một bộ phận đã chuyển vào Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng. Cộng đồng chia thành bốn nhóm Mông Trắng, Mông Đen, Mông Xanh, Mông Hoa theo trang phục và ngữ âm, và đón Tết riêng từ đầu tháng Chạp âm lịch.

Trang phục nữ khác nhau theo nhóm: Mông Trắng mặc váy lanh trắng, Mông Hoa và Mông Đen dùng váy chàm vẽ sáp ong, Mông Xanh mặc váy ống và cuốn tóc lên đỉnh đầu; nam thường mặc đồ đen, quấn khăn.

Người Mông thờ Trời, tin vạn vật hữu linh, chịu ảnh hưởng Nho, Đạo, Phật; thầy cúng là cầu nối với thần linh. Người mất được tin là trở thành ma tổ tiên, thờ trên bàn thờ trong nhà.

Có nhà sàn và nhà trệt bằng gỗ hoặc tường đất, gian giữa đặt bàn thờ; ở vùng núi đá, mỗi nhà được bao quanh bằng tường đá xếp cao khoảng 2 m.

Sống chủ yếu bằng trồng trọt, chăn nuôi, kết hợp săn bắt, đánh cá, hái lượm, thủ công gia đình và buôn bán.